Historia miasta Brzeg

Czasy starożytne

Choć częściowo przekazy o istnieniu Brzegu w czasach starożytnych są owiane legendą, to można powiedzieć o paru faktach historycznych. Po pierwsze według badań archeologicznych pierwsi ludzie mieszkali na tych terenach już w II wieku naszej ery. Po drugie potwierdzają to zapiski greckiego geografa i astronoma Klaudiusza Ptolemeusza. Mapa, którą stworzył w latach 142-147 uwzględnia istnienie miejscowości o łacińskiej nazwie Budorgium. Po trzecie inne starożytne źródło, mianowicie skorowidz Orbis Latinus również wspomina o Brzegu. Niestety, co do tego trzeciego źródła istnieją wątpliwości, czy aby przypadkiem nie chodzi tu o Brzeg tylko o inne śląskie miasto.

Brzeg w Polsce Piastów

W średniowieczu najwcześniejszy zapis pochodzi z 1235 roku, w którym to wymienia się osadę łowiecko-rybacką o nazwie Wisokibrzeg. W 1248 roku książę wrocławski Henryk III Biały nadał Wisokibrzegowi przywilej lokacyjny. Dzięki temu osada ta, wraz z osadą Małkowice zaczęły przekształcać się w miasto. Zaczęli napływać w te strony koloniści niemieccy i wkrótce Brzeg powiększył się znacznie. Powstały tu również umocnienia obronne.

W roku 1311 powstało księstwo brzeskie, wydzielone z księstwa legnickiego. Stolicą nowoutworzonego księstwie został właśnie Brzeg. Księstwem brzeskim władała dynastia Piastów aż do 1675 roku. Książę Bolesław III Rozrzutny złożył w roku 1329 hołd lenny, przez co księstwo brzeskie znalazło się w Królestwie Czech. Ponad sto lat później o Brzegu pisał Jan Długosz w swoich „Rocznikach”.

Okres do wybuchu II wojny światowej

XVI wiek to okres prężnego rozwoju miasta, zwłaszcza w czasie panowania księcia Jerzego II Brzeskiego. W 1597 roku powstała tu pierwsza drukarnia. W mieście znajdowała się zarówno ludność niemieckojęzyczna jak i ta, która mówiła po polsku. Obfite życie gospodarcze i kulturalne prowadziła w mieście śląska rodzina szlachecka Bilicerów.

W XVIII wieku Brzeg znalazł się w graniach królestwa Prus. Najstarsza linia kolejowa na Śląsku, łącząca Brzeg z Wrocławiem powstała w 1842 roku. XIX wiek okazał się dla Brzegu czasem dużego rozwoju gospodarczego i przemysłowego, a także boomem demograficznym. W ciągu niecałych siedemdziesięciu lat liczba mieszkańców zwiększyła się niemal 3-krotnie.

Do roku 1939 trwał dalszy rozwój miasta. Władze miejsce zrealizowały inwestycję wybudowania kanalizacji. Powstawały też liczne pomniki na cześć znanych niemieckich osobistości. Dominującą religią w Brzegu był wówczas luteranizm.

II wojna światowa i okres późniejszy

Brzeg, jako miasto należące do III Rzeszy nie ucierpiało na początku wojny. Dopiero przybycie tu Armii Czerwonej w 1945 roku zaszkodziło miastu. Zniszczeniu uległo około 70% budynków. Po zakończeniu wojny Brzeg znalazł się w granicach Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej, a nazwę, pod którą do dziś jest znany otrzymał urzędowo w 1946 roku.

W okresie PRL w Brzegu działała zdecydowana opozycja antykomunistyczna. Miejscowa ludność występowała między innymi w obronie mienia kościelnego, za co spotykały ją liczne opresje ze strony władz. Armia radziecka opuściła miasto w 1992 roku.