Pofranciszkański kościół św. Piotra i Pawła

W samym sercu Brzegu, niedaleko rynku, stoi jeden z najbardziej zagadkowych zabytków Dolnego Śląska – pofranciszkański kościół św. Piotra i Pawła. Ta gotycka świątynia, której historia sięga XIII wieku, przez stulecia pełniła różne funkcje, od miejsca kultu po magazyn, by w końcu popaść w ruinę. Dziś, pomimo częściowej odbudowy, wciąż nosi ślady burzliwej przeszłości, a jej sieciowe sklepienie uznawane jest za arcydzieło średniowiecznej architektury.

Historia kościoła

Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą z 1285 roku, kiedy to franciszkanie wznieśli tu swoją świątynię. Po rozbudowie w 1338 roku kościół zyskał drugą nawę, a później przepiękne sieciowe sklepienie, które przetrwało do dziś. Wielki pożar Brzegu w 1494 roku poważnie uszkodził budowlę, ale właśnie podczas odbudowy powstało to wyjątkowe sklepienie, będące dziś wizytówką kościoła.

W 1527 roku, po wprowadzeniu luteranizmu, franciszkanie opuścili klasztor, a świątynia przeszła w ręce miasta. W 1582 roku książę Jerzy II przekształcił ją w arsenał, rozpoczynając długi okres świeckiego użytkowania obiektu. W XX wieku kościół służył jako magazyn sprzętu przeciwpożarowego, a później towarów, co przyczyniło się do jego degradacji.

Architektura i stan obecny

Kiedyś imponująca gotycka budowla, dziś kościół zachwyca przede wszystkim swoim sklepieniem sieciowym, uważanym za wzór dla innych świątyń na Dolnym Śląsku. Niestety, powódź w 1997 roku doprowadziła do zawalenia się wieży i części murów, pogłębiając zniszczenia.

Od 2001 roku trwają prace renowacyjne, finansowane m.in. przez Ministerstwo Kultury. W 2013 roku archidiecezja wrocławska otrzymała na ten cel 1,7 mln złotych. Do tej pory udało się odbudować dach, ale reszta budowli wciąż wymaga kompleksowych prac.

Zwiedzanie kościoła

Informacje praktyczne:
– Lokalizacja: Plac Młynów, Brzeg
– Obiekt ogrodzony, dostęp do wnętrza ograniczony ze względu na trwające prace
– Zwiedzanie możliwe tylko z zewnątrz
– Brak opłat za wstęp
– Najlepszy dojazd: pieszo z rynku (ok. 5 minut) lub komunikacją miejską do przystanku „Plac Zamkowy”
– W pobliżu: kościół św. Mikołaja i Zamek Piastów Śląskich

Znaczenie zabytku

Pofranciszkański kościół to nie tylko ważny zabytek architektury gotyckiej, ale także żywa lekcja historii Brzegu. Jego dzieje odzwierciedlają burzliwe losy regionu – od średniowiecza, przez reformację, aż po współczesność. Mimo że obecnie nie pełni funkcji sakralnych, wciąż pozostaje ważnym elementem lokalnego dziedzictwa.

Podsumowanie

Pofranciszkański kościół św. Piotra i Pawła to miejsce wyjątkowe – świadectwo bogatej historii Brzegu i przykład średniowiecznego kunsztu budowlanego. Choć jego obecny stan pozostawia wiele do życzenia, właśnie ta autentyczność i ślady czasu nadają mu szczególny charakter. Dla miłośników historii i architektury to obowiązkowy punkt podczas wizyty w Brzegu, a dla mieszkańców – symbol trwałości mimo przeciwności losu. Warto śledzić postępy prac renowacyjnych, bo kiedyś ten wyjątkowy zabytek może odzyskać dawny blask.