Kościół św. Mikołaja

Kiedy pierwszy raz zobaczyłam bryłę Kościoła św. Mikołaja w Brzegu, jego monumentalność i gotycki charakter od razu przykuły moją uwagę. Ta jedna z największych śląskich bazylik, wznosząca się dumnie przy Placu Kościelnym, to prawdziwa perła architektury sakralnej. Historia tego miejsca sięga średniowiecza, a jego mury skrywają opowieści o książętach, reformacji i wojennych zniszczeniach. Spacer wokół kościoła, z charakterystycznymi strzelistymi wieżami i detalami z cegły, to podróż w czasie, która pozostaje w pamięci na długo.

Historia kościoła

Średniowieczne początki

Kościół św. Mikołaja powstał w miejscu wcześniejszej, XIII-wiecznej świątyni, wzmiankowanej już w 1279 roku. Budowę obecnej, gotyckiej bazyliki rozpoczęto w 1370 roku z inicjatywy mieszczan brzeskich oraz księcia Ludwika I. Projektantem został wrocławski mistrz Gunther, który inspirował się kościołami św. Marii Magdaleny i św. Elżbiety we Wrocławiu. Prace trwały blisko 50 lat, a w trakcie zmieniający się budowniczowie wprowadzali modne wówczas detale, zachowując jednak pierwotną koncepcję architektoniczną.

Reformacja i zniszczenia wojenne

W 1524 roku w kościele wygłoszono pierwsze protestanckie kazanie, co zapoczątkowało jego funkcjonowanie jako świątyni ewangelickiej aż do 1945 roku. Niestety, pod koniec II wojny światowej kościół został poważnie zniszczony – spłonęły drewniane elementy wyposażenia, a wieże uległy zawaleniu. Odbudowę rozpoczęto dopiero w 1958 roku, przywracając mu dawny blask na podstawie średniowiecznych planów.

Architektura i wnętrza

Gotycka bryła i detale

Kształt kościoła to typowa trzynawowa bazylika z wydłużonym prezbiterium i kaplicami bocznymi. Wyróżniają go strzeliste wieże, ostrołukowe okna oraz sklepienia gwiaździste w nawie głównej. W XIX wieku wieże podwyższono, dodając neogotyckie hełmy, które dziś są jednym z najbardziej rozpoznawalnych elementów budowli. W zakrystii zachowały się XV-wieczne polichromie przedstawiające Drzewo Życia i Męczeństwo Dziesięciu Tysięcy.

Zachowane zabytki

Choć większość oryginalnego wyposażenia spłonęła, w kościele można podziwiać późnogotycki tryptyk z 1500 roku oraz kamienne epitafia mieszczan brzeskich. Fragmenty ocalałych witraży trafiły do muzeów w Poznaniu i Wrocławiu, a drewniane rzeźby można zobaczyć w Muzeum Piastów Śląskich w Brzegu. Warto zwrócić uwagę na kaplicę św. Anny, dobudowaną w 1506 roku, oraz neogotycką galerię łączącą wieże.

Informacje dla odwiedzających

Godziny otwarcia: Kościół jest ogólnodostępny poza godzinami nabożeństw, które odbywają się w dni powszednie o 7:00 i 18:00 (lub 17:30 w sezonie zimowym), a w niedziele i święta o 7:30, 9:00, 10:15, 11:30, 12:45 i 18:00. Wstęp: Bezpłatny, lecz podczas mszy i uroczystości możliwe ograniczenia w zwiedzaniu. Dojazd: Kościół znajduje się przy Placu Kościelnym 1, w ścisłym centrum Brzegu. Najbliższy parking znajduje się przy ul. Długiej. Dodatkowe atrakcje: W pobliżu warto zobaczyć rynek z renesansowym ratuszem oraz Zamek Piastów Śląskich.

Podsumowanie

Kościół św. Mikołaja to miejsce, w którym historia Śląska przeplata się z architektonicznym kunsztem. Jego gotycka bryła, choć wielokrotnie przekształcana, wciąż zachwyca proporcjami i detalami. Spacer po odnowionym placu kościelnym, z widokiem na strzeliste wieże, to idealny wstęp do odkrywania Brzegu – miasta, które potrafi zaskoczyć swoim dziedzictwem. To obowiązkowy punkt na mapie dla miłośników historii, architektury i tych, którzy szukają miejsc z duszą.